پژوهشگران با استفاده از پیشرفتهترین روشهای علمی کشف کردهاند که انگل «توکسوپلاسما» که در مغز میلیاردها انسان به صورت نهفته زندگی میکند، بسیار فعال و سازمانیافتهتر از تصورات پیشین است.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، گروهی از پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید با هدایت پروفسور اِما ویلسون (Emma Wilson)، کشف کردهاند که انگل توکسوپلاسما گوندی (Toxoplasma gondii) که تخمین زده میشود تا یکسوم جمعیت جهان را آلوده کرده، از نظر زیستی بسیار پیچیدهتر از چیزی است که قبلاً تصور میشد.
یافتههای این مطالعه که در نشریه معتبر نِیچِر کامیونیکِیشِنز/ Nature Communications منتشر شده، بینش جدیدی درباره چگونگی ایجاد بیماری توسط این انگل و دلیل مقاومت آن در برابر درمانهای فعلی ارائه میدهد.
توکسوپلاسما چگونه منتشر میشود؟
افراد معمولاً با خوردن گوشت نیمپز (بهویژه گوسفند و خوک) یا تماس با خاک یا مدفوع آلوده گربه به این انگل مبتلا میشوند. این انگل پس از ورود به بدن، با تشکیل کیستهای میکروسکوپی، بیشتر در مغز و بافت عضلانی پنهان میشود و از دست دستگاه ایمنی فرار میکند.
یک باور علمی غلط؛ کیستها خواب نیستند!
به مدت چندین دهه، دانشمندان فکر میکردند هر کیست حاوی نوع یکنواختی از انگل است که تا زمان فعالسازی مجدد، به صورت غیرفعال میماند؛ اما این پژوهش جدید با استفاده از روشهای پیشرفته تجزیهوتحلیل تکسلولی این فرضیه دیرینه را رد کرده است.
پروفسور ویلسون میگوید: دریافتیم که کیست فقط یک جایگاه مخفی و ساکت نیست؛ بلکه یک مرکز فعال است که انواع مختلفی از انگل را در خود جای داده که هرکدام برای بقا، گسترش یا فعالسازی مجدد تخصصی شدهاند.
ساختار کیستها و نقش آن در بیماریزایی
این کیستها که عمدتاً درون سلولهای عصبی (نورونها) و نیز در عضلات اسکلتی و قلب تشکیل میشوند، نقش حیاتی در تداوم و انتقال بیماری دارند. آنها در برابر همه درمانهای موجود مقاوم هستند و تا پایان عمر در بدن میزبان باقی میمانند.
وقتی دستگاه ایمنی ضعیف میشود (مانند آنچه در بدن مبتلایان به ایدز یا دریافتکنندگان عضو روی میدهد)، انگلهای خفته درون کیست از حالت غیرفعال خارج میشوند و به شکلی در میآید که به آن تاکیزوئیت میگویند. تاکیزوئیتها بهسرعت تقسیم میشوند و میتوانند به هر سلولی در بدن حمله کنند و باعث عفونت حاد شوند؛ به بیان ساده، انگل از حالت خواب زمستانی خود بیرون میآید و با سرعت زیاد شروع به تکثیر و پخششدن در بافتهای بدن میکند. این حمله ناگهانی است که منجر به بیماریهای شدیدی مانند آنسفالیت (آسیب مغزی) توکسوپلاسمایی یا توکسوپلاسموز چشمی (از دستدادن بینایی) میشود.
هدفگذاری برای درمانهای آینده
به گفته ویلسون، داروهای موجود فقط روی شکل فعال و تکثیرشونده انگل (تاکیزوئیت) اثر دارند و قادر به نابودی کیستها نیستند.
به نقل از ایرنا، وی میگوید: مطالعه ما با شناسایی زیرگونههای مختلف انگل درون کیستها، مشخص کرده کدام یک از آنها به احتمال زیاد فعال میشوند و آسیب ایجاد میکنند. این کشف علت شکست تلاشهای گذشته برای ساخت دارو را روشن میکند و همزمان، اهداف مولکولی جدید و دقیقی را برای درمانهای آینده معرفی مینماید.
این یافتهها امیدواری زیادی برای توسعه داروهای جدیدی که بتوانند این انگل نهفته را برای همیشه از بین ببرند، ایجاد کرده است. این مطالعه، مسیر را برای توسعه درمانهایی هموار میکند که میتوانند به صورت مستقیم کیستهای نهفته را هدف قرار دهند و احتمالاً میلیاردها نفر را از شر این انگل پنهان اما خطرناک رها کنند.
